Desenredos sociais

De maneira cíclica lembro a existencia das miñas abandonadas bitácoras, ás que sempre desexo retornar, coma o fillo pródigo logo dunha longa ausencia. Todas estas veces trato de analizar as razóns que motivan a seca creativa da miña escrita, chegando a diferentes conclusións. Porén, en tódolos casos persiste un medo á sobreexposición, alimentado polo numerosos casos de linchamento mediático que acontecen nas redes sociais, non se sabe se plasmados ou alimentados por uns medios de comunicación que predican cuns ideais pero traballan coa billeteira.

Está claro que se non quixese que ninguén me lese non tería bitácoras, sería absurdo, pero cando comecei a miña andaina blogueira aínda non existían as redes sociais, e debo recoñecer que a súa exponencial aparición e extensión cambiou de modo radical o meu uso da internet, e polo tanto tamén destes espazos de escrita. No tempo dos mil e un seguidores, das mensaxes virais, do trolleo, das fotos e videos do momento, a duras penas hai espazo para a reflexión que precisa a escritura dun texto coherente.

Por outra banda, dun tempo a esta parte preocúpame a miña posible sobreexposición na rede. Non podo ser miñaxoia e pensar que todo canto deixo caer nela, non se pode enredar na miña contra; hai moita maldade nun mundo tan complexo coma sempre, e á vez coma nunca. Nestes dous últimos anos tiven a sorte de comezar a traballar como docente, unha posición na que un se atopa exposto ante os demáis, moitas veces incluso xulgado e cuestionado. O ensino, coma outras tantas profesións, esixe unha pequena coraza que permita separa-la vida privada da que se desenrola nas aulas.

Xa levo un certo tempo pensando na desconexión das redes sociais, que fomentan o noso cuñadismo. Non me parece razoable o comportamento que moitas veces temos os seus usuarios, escudándonos na distancia virtual, e en moitos casos no cobarde anonimato. Non é lícito valerse destas ferramentas para dicir o que nunca lle diríamos a ninguén á cara, nin berraríamos no medio da rúa. Non é xa a primeira vez que tentado a expresar respetuosamente a miña opinión ante algunha afirmación que aparece na miña páxina de inicio ou timeline -sobor da substitución de palabras nas nosas linguas por termos anglosaxóns tamén deberiamos falar algún día- decido no último momento non meterme polo risco dunha interminable batalla dialéctica que non levaría a ningures. Esta misma semana cheguei incluso a borrar comentarios recén feitos por se eran malinterpretados. Digamos que nesta época do linchamento prefiro asistir ás redes sociais coma un espectador e compartir algunha información que realmente queira facer chegar aos meus contactos: divulgar algunha publicación de interese, anunciar algún concerto… e pouco máis. A pesares desta tendencia miña actual, e de pensar en pechar estar canles, sigo pensando en manterme de momento dentro delas, pois non busco illamento, e a sociedade actualmente non se entende desligada do seu funcionamento, moi ao meu pesar.

En relación a todo isto, a miña diagnose é que ter estas bitácoras enlazadas coas redes sociais é un lastre que me impide expresarme a través delas. Saber que calquera cousa que escriba vai ser automaticamente publicitada nos muros de tódolos meus contactos, é unha idea que frea radicalmente todo impulso de escribir en canto me xorde. Porque eu escribo para quen queira ler, non para pasar estas publicacións por diante dos fuciños de todo o mundo. E polo tanto a isto veño a poñer solución hoxe, non quero agocharme, pero non quero que saia o pregoeiro a anunciar cada vez que publico algo, a partires de agora intentarei escribir aquí máis a miúdo, pero sen dar parte ás redes sociais salvo que a difusión da publicación sexa o obxectivo que a motiva.

Agardo que este sexa o comezo dunha nova etapa, pero coma sempre, non podo prometer nada… para iso xa están os políticos.

Garavanzos de México e lentellas de Canadá.

Onte fun face-la compra a un establecemento dunha coñecida cadea de supermercados galega (vivamos como galegos) que se atopa preto de aquí, en Freixeiro. E o que reparei namentras andaba á procura de abastecerme de legumes para o frío -que virá, non vos descoidedes, que vir, virá máis cedo que tarde- foi o que me inspirou esta pequena reflexión, logo de tratar inutilmente de sintetizalo nun chío. Outro día debería falar sobre esta obsesión coa síntese, coa rapidez na información e coa falta de reflexión á hora de publicar contidos na internet, pero non hoxe.

p9240153
Garavanzos nunha horta galega. 2013.

Dun tempo a esta parte gosto de intentar ser  un consumidor un pouco máis esixente e concienciado coa orixe dos productos e as condicións nas que foron obtidos ou elaborados, comecei trocando o pan de masa conxelada polo da panadeira da miña parroquia -que é absolutamente excepcional, todo un manxar- e tamén mudei o leite que consumira sempre polo de marcas que traten ben aos gandeiros e non os sometan baixo prezos míseros. Tamén gosto moito duns chourizos caseiros que elabora con moi boa man unha carniceira do meu barrio, e cando podo traio leite pasteurizado -mítico leite en bolsa- obtido de vacas desta bisbarra, que non ten punto de comparación co líquido branco que vén nos tetrabriks. De seguro teño moitísimo máis por facer, pero comezo a poñer en práctica pequenos xestos, dentro do que podo, abastecerme só con productos éticos e ecolóxicos coido que está por riba das miñas posibilidades, polo momento.

O caso foi que eu estaba alí diante do estante dos legumes, matinando xa no saborosos e reconfortantes que estarían cando chegue o frío, nun deses antolóxicos pratos de culler que recompoñen o universo e cuxos ancestrais poderes a nova cociña aínda non conseguíu igualar -sobor de todo a que se basea no precociñado e demáis familia…- Ía coller garavanzos e lentellas -fabas aínda teño- e liscar dalí cara á procura do seguinte produto na miña lista da compra, cando me deu por ollar o paquete para ver de onde viñan, que xentes traballaran para que eu poda comer legumes que nunca sementei.

0200108200767000g01011
Un exemplo, a simple vista legumes castelás, todo correcto… a sorpresa ven se lemos todo o envoltorio.

A primeira vista un ve un montón de marcas españolas, o cal é lóxico, estamos nun país que consumíu legumes de sempre, sendo a base de moitos dos nosos platos máis senlleiros, tanto na dieta atlántica coma na mediterránea. Se ollamos por riba os paquetes, veremos que aparece unha dirección de envasado ou referencias xeográficas a lugares da península onde tamén parece lóxica a produción destes legumes. No exemplo anterior, reconforta consumir legumes leonesas, non sei por que pero sempre imaxinei que os garavanzos viñan dese tipo de clima… -imaxinación non basada en ningún tipo de evidencia científica, botánica ou climatolóxica-. Que se especifique envasado á hora de referirse á empresa xa nos pon na pista de que se cadra estes legumes non naceron no mesmo lugar… o que igual non sospeitamos é que veñen doutro continente! Fixándonos un pouco nalgures aparece a súa orixe, no caso do exemplo dos garabanzos, México.

20160122_172844
Plantación de garavanzos en México. 2016

Vaia por diante que eu non teño nada en contra dos garavanzos de México, é dicir, ultimamente estiven comendo destes e estaban moi ricos, non me fixeron mal ningún. Salvo no suposto de que collese algún quilo máis de peso pola súa culpa, non sei, nese caso si, pero non sería imputable á súa orixe. Neste caso a miña reflexión non vai pola defensa do chamado “produto nacional” por motivos de patriotismo algún… senón poñéndoa en relación coa profunda crise dos sectores productivos primarios no rural, a despoboación, e outros moitos problemas…; qué estamos facendo neste mundo para que sexa máis barato traer productos que poden medrar -e xerar emprego- nas nosas abandonadas leiras da outra banda do Atlántico. É de tolos. Parece pouco probable que este modelo de negocio sexa adecuado para o benestar dos traballadores ou do respeto ao medio ambiente, do contrario é complicado explicar como non é máis barato producilas aquí, e aforrar os custos de transporte, que dificilmente poden ser baixos, e que necesariamente xeran unha contaminación que poderiamos evitar e que non lle fai ningún ben a ninguén.

20160122_171704
Plantación de garavanzos en México. 2016

Está claro que estamos ante un modelo de sociedade de consumo moi extendido, moi evolucionado e pouco flexible a grandes cambios que afecten ao peto de empresarios e consumidores… mais pasiño a pasiño debiamos reflexionar e comezar a actuar na medida en que poidamos para tratar de paliar, no que afecta á nosa responsabilidade, os custos do noso paso polo planeta. Que fixen eu? Despois de revisar tódolos paquetes de legumes de tódalas marcas dispoñibles nese corredor -e comprobar que os garavanzos viñan todos de México, as lentellas de Canadá e as fabas da Arxentina, excepto unha única marca, que avisaba de que se trataba de produto nacional– decidín que como aínda non chegou o frío non levaría nada desta vegada, e que tratándose dos legumes dun produto asequible en prezo, buscaría noutro lugar legumes do país, ou senón deste estado, ou polo menos deste continente, cos que facer os meus guisos e as miñas potaxes de inverno. Pode parecer unha tontería, pero por algo se empeza a cambia-lo mundo.

unha-viaxe-4

“… quedou totalmente desconcertado, en silencio: faltábanlle os campos de trigo e centeo, as leiras, as corredoiras fondas, o canto do carro, o palleiro e as medas ao carón das casas. Circulábamos por pistas asfaltadas no medio de praderías, explotacións gandeiras e montes de eucaliptos. Pechou os ollos buscando os prados, as carballeiras e soutos de castiñeiros que percorrera de neno, a pé e dacabalo. Só atopou eucaliptos…”

Andrés Mariño Sanmartín: Escapados nos eidos das Foucellas (2007)

Gateando (II)

Hai un par de meses presenteivos a este gatiño que adoita visitarme tódolos días, e ao que con moito gusto lle dou algunha lambetada por alegrarme coa súa presenza. Esta mañá púxose a tiro da cámara e decidín dispararlle unhas fotos e compartilas aquí -xunto cun par delas do mes pasado que quedaran soltas- para facer unha última publicación deste 2015, por ser unha das cousas bonitas que me trouxo.

A nosa Terra é nosa.

Levo un rato intentando condensar estes pensamentos que me veñen á cabeza nun tuit, pero non son quen. E por iso retorno á plataforma que me permite escribir sen os valos e cancelas do inmediato, que impera na nosa sociedade dos chamados teléfonos intelixentes… Serán os teléfonos, porque dos humanos non sei se podemos dicir o mesmo.

Mañá de domingo, fresca, asómome á fiestra que dá á miña rúa e observo unha escena que é a que cataliza todos estes pensamentos. Un rapaz atópase dentro do seu vehículo, un xeitoso coche branco que desprende a fachenda habitual dos coches novos. Está, como dixen, no seu interior, e semella que se atopa esperando a alguén que vai saír da casa para ir xuntos a algures. Mentres agarda, o rapaz atópase afanado na limpeza do interior do automóbil, que resplandece radiante no seu exterior. Qué persoa tan limpa e curiosa, diredes vós.

O curioso desta escena ocorre ao baixa-lo compañeiro polo que este rapaz estaba a agardar, é entón cando nun xiro inesperado dos acontecementos, este home tan limpo e curioso decide guindar á rúa pola ventá do coche o que parece ser a toalliña coa que estaba a limpar.

Recapitulemos, non é un porco, limpa a conciencia o coche porque é seu, e sen embargo non dubida nin un instante en bota-lo lixo directamente ao chan na rúa porque non é súa. Non é un caso aislado, se ollamos ao noso redor poderemos decatarnos, para a nosa absoluta vergoña, como hai lixo por todas partes, ás veces non é totalmente evidente, pero está aí, nas esquinas, nos campeiros, nas cunetas, nos ríos, no mar… Qué fallou na nosa educación para que convirtamos os recunchos do noso planeta nas nosas papeleiras, qué incultura estamos a difundir co noso incivismo.

Se cadra pensamos que a Terra non é nosa, porque non é privada, pero é de todos, porque é pública. A reflexión debería incluso levarnos ata o punto de chegar a considerar o liberalismo radical como algo nocivo que nos leva a preocuparnos só do que é privadamente noso, e descoidar absolutamente o resto do universo que nos rodea, porque non temos escritura de propiedade sobre el, e non podemos fachendear del coma un logro egoistamente individual – a ver quen a ten máis grande.

Deberiamos loitar como sociedade civilizada, se é o que pretendemos ser ou chegar a ser algún día, por desterrar das nosas cabeciñas esa idea de que o público non é de ninguén -e polo tanto non lle debemos ningún coidado, xa o fará outro- cando en realidade o público é o noso maior patrimonio, pois é un inmenso patrimonio compartido por todos para o noso gozo e do que poderiamos estar ben orgullosos se entre todos o coidásemos.

Gateando

Como non quero perder o costume de publicar algo, hoxe déixovos unha galería de imaxes dun pequeno amigo que se deixa ver amiúdo na finca que linda ao Sur do edificio onde vivo en Freixeiro, un gato -supoño, porque a simple vista non sei diferenciar o sexo dun gato, pero nunca o vin criar- que acode de cando en vez e botar unha soneca e que se o chamo aínda me adica algún saúdo para ver se lle lanzo algunha lambetada.

Agora mesmo resultaríame moi complicado ter un gato na casa (e precisamente por responsabilidade non condeno a ningún animal convivir comigo) pero sen dúbida se un bichiño coma este quixese vir comigo non tería máis remedio que abrirlle as portas para coidar del, porque é un gato bastante listo e xeitoso.

A volta ao cole

Qué abandonado teño isto, non teño perdón posible. A verdade é que tiven moitas cousas ás que atender e poucas que compartir co resto do mundo, qué queredes que vos diga. Isto sería algo grave se fose “pariodista” ou me adicase profesionalmente á escritura ou ao postureo nas redes sociais. Pero como escribo por gusto, pois… menos gozo para min.

Volven os nenos ás clases, as cicloxéneses -temporais de toda a vida- a Galicia, e eu comezo unha nova etapa profesional adentrándome na docencia da linguaxe musical da man da escola de música da A.C.M. Sementeira. Que mellor razón para compartir algo convosco? Pois aínda hai outra! Hoxe volvín ao meu cole.

Catorce anos pasaron dende a última vez que entrara no C.E.I.P. de Piñeiros, onde pasei estudando seis bonitos anos da miña infancia, e como ocorre tantas e tantas veces na miña vida esta experiencia veu da man da música que tanto me dá día a día. Durante esta semana, os profesores da escola de música estamos facendo unha xira polos colexios de Narón para contarlles aos rapaces o ben que o pasamos e o moito que aprendemos na Xove Banda de Narón. E hoxe tocoulle ao meu colexio.

En realidade a penas vin a entrada, un corredor e o mítico ximnasio-salón de actos, pero pese a que está claro que nada é igual, en realidade houbo moitísimos detalles que de súpeto lembrei, e que seguían no mesmo sitio: o mapa de Narón en relevo da entrada, o catro do hall, a cor das portas, os letreiros, a conserxería, os bancos, os neumáticos do ximnasio, as espalderas, as colchonetas, o plinto, incluso as baldosas… todo segue alí. Mudaron as vacas da leira do lado por uns cabalos, mudou a pista da que escapaban balóns ao río por un pabellón cuberto, e por suposto mudaron as persoas, os profes e os nenos…

…ou case, porque me fixo moita ilusión reencontrarme coas dúas únicas profesoras da miña época que aínda continúan en activo no centro, e que supoñía que logo de tantos anos e tantos alumnos como teñen pasado polo centro non se ían lembrar de mín a non ser que llo fora a recordar eu. Cal foi a miña sorpresa cando non fixo falta, e foron elas as que se achegaron a min sen lles dicir nada! Di moito da súa calidade como mestras e como persoas, que despois de tantos anos aínda se acorden de ti e da túa familia, di moito tamén do oficio dos mestres, porque non se me ocorren moitas profesións nas que un se involucre tanto. Se tedes oportunidade, volvede a visitar o voso colexio mentres quede algún dos mestres que vos deron as vosas primeiras leccións, asegúrovos que é unha experiencia moi fermosa e emocionante.

A verdade é que estou aprendendo moito estes días visitando os colexios sobre o traballo dos mestres e mestras, sobre a paciencia, e cómo xestionar durante horas a unha recua de rapaces inquedos, desexosos de falar, xogar… o normal na súa idade. E conforme entra outro grupo de cativos máis maiores, só un ano máis, xa son un pouquiño máis tranquilos, xa expresan a súa curiosidade con preguntas máis concretas, xa atenden para comprender, xa responden de maneira diferente ao que ven ou ao que lles dis… Todo isto é novo para min, nunca traballei con nenos – e se cadra este ano levo un empacho-, pero pode ser unha experiencia interesante, e tamén unha boa oportunidade para seguir aprendendo outras cousas. Que na vida non vai ser todo facer escalas.

17 de maio, Día das Letras Galegas

Un ano máis, os galegos conmemoramos o día no que a gran musa do noso pobo, Rosalía de Castro, publicou os seus Cantares Gallegos. Foi un 17 de maio de 1863, cando arrincou desta maneira o rexurdimento da lingua galega logo da longa travesía dos séculos escuros. Antes dela algúns tamén o intentaron, pero detrás dela foron máis os que a seguiron e abriron de novo as portas da literatura para as verbas que ficaran enclaustradas durante séculos nos fogares galegos.

Ocorre con este día o que ocorre con todas as festividades que conmemoran algo, coma o día da nai, ou o día dos namorados, o día das letras galegas ten que ser todos os días do ano. Aínda así nunca está de máis no caso dunha lingua tan aldraxadas e acomplexada que adiquemos como mínimo -qué menos- un día ao ano a visibilizala e situala no lugar que merece por ser a herdanza que recibimos dos nosos ancestros e que constitúe un legado de gran valor que debemos coidar para transmitirllelo ás vindeiras xeracións.

Outros anos publiquei nesta bitácora poemas de Rosalía ou doutros autores, pois é ben certo que o galego naceu e rexurdíu no ámbito da lírica, onde as fermosas verbas do noso idioma atopan especial acollida. Este ano escollín para acompañar literariamente estas liñas un fragmento de prosa, do ensaio político que senta cátedra no ámbito do galeguismo -sí, nacionalismo galego- como é o Sempre en Galiza de Castelao.

Se aínda somos galegos é por obra e gracia do idioma

[…]
Non esquezamos que se aínda somos galegos é por obra e gracia do idioma.
A esta fala popular, viva e groriosa, os imperialistas chámanlle dialecto. Mais eu preguntaríalles: “¿Dialecto de que idioma?”. “¿Do que vós chamades español?”. De ningunha maneira, porque o idioma que vós impuxéchedes pola forza é un irmán menor do galego. “¿Acaso queredes dicir que é un dialecto do latín?”. Pois entón chamádelle dialecto ao francés, ao italiano, ao rumano, porque tamén son fillos do latín e irmáns do galego.
E diríalles máis: “Prohibíchedes o galego nas escolas para producir no esprito dos nosos rapaces un complexo de inferioridade, facéndolles crer que falar galego era falar mal e falar castelán era falar ben. Espulsáchedes o galego das eirexas, facendo que os representantes de Cristo esplicaran o Evanxeo no idioma oficial, que o pobo non falaba nin comprendía ben. Refugáchedes o galego ante os Tribunaes de xustiza e chegáchedes a castelanizar barbaramente as toponimias galegas. ¿E de que vos valeu? Porque dispois de máis de catro séculos de política asimilista, exercida con toda riqueza de astucias e violencias, o nosos idioma está vivo. Sodes, pois, uns imperialistas fracasados”

Alfonso Daniel Rodríguez Castelao (1886 – 1950)

Sempre en Galiza, Libro Primeiro, IV

O sol está de volta connosco.

Antonte era un rumor, un comentario máis sobre o tempo difícil de crer, pero ao final sí que foi certo que onte viña un anticiclón e traía consigo de volta ao astro rei, tras uns días de chuvia persistente nos que se agochou detrás dun tépedo manto de nubes grises. Case dun día para outro comezan a aparecer nos campos tímidas margaridas pero aínda non secou a humidade que ten o chan, nin desapareceron algúns charcos.

Inspirado por esta primavera adiantada, e algo falsa, porque segue a facer frío á sombra e polas noites, pasei (e paseei) onte un anaco polo Parque Fluvial do Río Freixeiro, en Narón, aprobeitando que tiven que facer uns recados cerca de alí. Dese paseo son as seguintes fotos que saquei co meu teléfono móbil, non esperedes grandes calidades, tan só unha testemuña do momento feita imaxe.

E por último tamén un par de instantáneas que subín ao instagram:

Ano III

Vaia, case se me esquece conmemoralo, pero hoxe esta bitácora cumpre 3 anos. Ao meu parecer non é nin moito nin pouco, mais o aniversario está aí, tanto se o quero festexar coma se non. Cada ano que pasa fago unha entrada similar, e como non, esta vez tamén toca facer repaso pola historia do blog.

Todo xurdiu en 2012 -obviamente, tal día coma hoxe- cando nun enésimo intento por non deixar caer a miña bitácora en blogger, decidín probar algo novo e botar a andar un novo proxecto en galego, cando aínda nin Blogger nin WordPress ofrecían servizo na nosa língua. Aquel día descubrín blogaliza, un servizo filial de wordpress que daquela era pioneiro, e co que puiden xestar e criar este blog durante máis dun ano.

Nese ano lembro que compartín moitas e interesantes experiencias, pois coincidiu cunha época da miña vida bastante fructífera e creativa. Por exemplo, todo o proceso que acompañou á miña experiencia ERASMUS en Suecia funo plasmando nunha serie completa de entradas que me serviron para compartir e facervos chegar todas esas miñas experiencias e anécdotas nórdicas.

En maio de 2013, descubrín que wordpress xa tiña servizo en galego, e decidín dar o salto porque xa levaba moito tempo querendo facelo. En realidade era unha espiña que levaba dentro dende o mesmo instante -disto sí que hai bastantes anos- que busquei información en google sobre cómo facer un blog, naquel primeiro ano universitario na USC aló polo outono do 2007. Naquel entonces, tiven que tomar unha decisión entre Blogger e WordPress, ambas plataformas xa existían daquela e xa eran as máis potentes. Foi difícil e a decisión ao final decanteime cara ao que sigue sendo o meu blog de cabeceira.

Blogger vs. WordPress

Dende a mudanza, o ritmo de publicacións foi baixando paulatinamente, pero aínda así o número de visitantes comeza tímidamente a agromar nuns niveis aínda moi baixos, incomparables aos do blog de blogger, cuns modestos resultados grazas a varias publicacións de certa envergadura que atraen tráfico á paxina. Aquí en wordpress semella que comezan paseniñamente a aparecer visitantes chegados de google -enténdase o uso do termo para aglutinar a calquera buscador- e a cifra total de visitas está preto dos 2.500, duns 1.419 visitantes diferentes. As cifras son moi baixas, pero un grande éxito para o pouco que invirto en manter o blog en marcha, márketing, promoción en redes sociais (máis aló de compartir o link ás veces cando publico) ou en escribir sobre temas que atraian a máis cantidade público.

Este é un blog persoal e galego, un pequeno grao de area para a visibilización da lingua galega na internet; e tamén como xa dixen, un vehículo de expresión persoal, en confianza. Con isto qué quero deixar claro, que non é que escriba galego só “na casa” (como facemos ao falar), senón que uso este blog para expresarme na miña língua nai maioritariamente de temas persoais, pero sen pechar nunca a porta a publicar aquí calquera cousa que poida estar en galego, sexa do ámbito que sexa. O que pasa é que o obxectivo neste caso, ou polo menos polo de agora, non é converter isto nunha bitácora de referencia con milleiros de lectores. O éxito non o mido no número de visitantes, senón no feito de que eu sexa capaz de seguir escribindo de maneira máis ou menos periódica e mantendo isto a flote, e non é pouco.

Daquí nun ano, que podamos seguir escribindo e lendo moitas máis cousiñas.